Πάρος Αξιοθέατα

Εκατονταπυλιανή

Στην Παροικία, πρωτεύουσα της Πάρου, σε μικρή απόσταση από το λιμάνι, βρίσκεται ο επιβλητικός ναός της Παναγίας της Εκατονταπυλιανής. Πρόκειται για έναν από τους σπουδαιότερους και καλύτερα διατηρημένους χριστιανικούς ναούς, του Ελλαδικού χώρου. Σύμφωνα με την παράδοση της Πάρου, ο ναός χτίστηκε στα μέσα του 4ου αι. από την Αγία Ελένη ή από το Μεγάλο Κωνσταντίνο, ο οποίος εκπλήρωσε το τάμα της μητέρας του. Στην ίδια τοποθεσία υπήρχε ένας ναός, πριν από τον 4ο αιώνα. Σ’ αυτό τον ναό είχε προσκυνήσει η Αγία Ελένη, όταν πέρασε από την Πάρο, πηγαίνοντας στους Αγίους Τόπους για να βρεί τον Τίμιο Σταυρό. Ο θρύλος λέει, ότι η Αγία Ελένη έκανε τάμα στην εικόνα της Παναγίας, πως αν κατάφερνε να βρει τον Τίμιο Σταυρό, θα έχτιζε στη Χάρη της, έναν μεγαλύτερο και λαμπρότερο ναό στην Πάρο. Η Αγία Ελένη πραγματοποίησε το τάμα της, ο ναός όμως, στο μεγαλύτερο μέρος του καταστράφηκε, πιθανότατα από πυρκαγιά και ανακατασκευάστηκε επί Ιουστινιανού, στα μέσα του 6ου αι.
Η ονομασία του Ναού της Εκατονταπυλιανής ή Καταπολιανή, προέρχεται από τον όρο “καταπόλα” και σημαίνει “κατά την πόλη”, καθώς πιθανότατα “δείχνει” το σημείο όπου βρισκόταν η αρχαία πόλη της Πάρου. Η σημερινή, επίσημη ονομασία του Ναού είναι Εκατονταπυλιανή, που συνδέεται και αυτή με έναν θρύλο: “Ενενήντα εννέα φανερές πόρτες έχει η Καταπολιανή. Η 100η είναι κλειστή και δεν φαίνεται. Θα φανεί και θα ανοίξει, όταν οι Έλληνες πάρουν την Πόλη”…
Υπάρχει και ένας άλλος θρύλος, που εμπεριέχει τραγικότητα και συνδέεται με τη μεγάλη Μνημειακή Πύλη, που τοποθέτησε στη βόρεια πτέρυγα του Ιερού Προσκυνήματος, λίγα μέτρα πιο πέρα από το παρεκκλήσι της Αγίας Θεοδοσίας, ο καθηγητής Ορλάνδος, κατά τη διάρκεια της αναπαλαίωσης της Εκατονταπυλιανής. Οι δύο ανθρώπινες μορφές που βρίσκονται στις κυβοειδής βάσεις που στηρίζουν ένα μαρμάρινο διάκοσμο, εξάπτουν τη λαϊκή φαντασία. Σύμφωνα λοιπόν, με το λαϊκό θρύλο, την Εκατονταπυλιανή επί Ιουστινιανού, έχτισε ο πρώην βοηθός του πρωτομάστορα της Αγιάς Σοφιάς, Ιγνάτιος. Όταν ο μαθητής ολοκλήρωσε το ναό κάλεσε το δάσκαλο του για να θαυμάσει το έργο του. Ο πρωτομάστορας, ένοιωσε ζήλια και από φόβο μήπως τον ξεπεράσει ο μαθητής του, τον παρέσυρε στην οροφή δήθεν να του δείξει ένα σοβαρό αρχιτεκτονικό του λάθος. Από εκεί τον έσπρωξε, αλλά πέφτοντας ο μαθητής, στην προσπάθειά του να σωθεί, πιάστηκε από τα ρούχα του Πρωτομάστορα. Το αποτέλεσμα ήταν να βρεθούν και οι δύο στο κενό, να πέσουν και να σκοτωθούν μπροστά στο ναό. Λέγεται λοιπόν, πως οι δύο μορφές αναπαριστούν τον πρωτομάστορα και το μαθητή του.
Στην πραγματικότητα ωστόσο, πρόκειται για τις μορφές δύο σατύρων, που αποσπάστηκαν από κάποιο αρχαίο ιερό του Διονύσου. Και αυτό, γιατί οι δύο μορφές δεν έχουν καμία σχέση με την Εκατονταπυλιανή, καθώς είναι πολύ παλιότερες. Νεώτερες όμως έρευνες στις πηγές απέδειξαν ότι και οι δύο ονομασίες (Εκατονταπυλιανή ή Καταπόλα), είναι σύγχρονες και βρίσκονταν σε παράλληλη χρήση από τα μέσα του 16ου αιώνα. Η ονομασία Καταπολιανή αναφέρεται για πρώτη φορά σε υπόμνημα περί Νάξου και Πάρου του δούκα του Αρχιπελάγους Ιωάννη Δ΄, του έτους 1562, ενώ η δεύτερη, “Εκατονταπυλιανή”, μνημονεύεται σε έγγραφο του Πατριάρχη Θεολήπτου Β΄ του έτους 1586. Σήμερα η επίσημη ονομασία του ναού είναι Εκατονταπυλιανή. Ο ναός της Εκατονταπυλιανής, όλους αυτούς τους αιώνες δεν είχε παραμείνει στην Ιουστινιάνεια μορφή του. Κατά τις εποχές της φραγκοκρατίας και της τουρκοκρατίας δοκίμασε πολλές καταστροφές και λεηλασίες. Μεγάλες καταστροφές έπαθε κατά την επιδρομή του Χαϊρεντίν Βαρβαρόσσα στην Πάρο, το 1537, και αργότερα κατά την επιδρομή του Μουσταφά Καπλάν πασά, το 1666.
Την μεγαλύτερη όμως καταστροφή έπαθε ο ναός κατά τους σεισμούς το 1733, κατά τους οποίους κατέρρευσαν ο βόρειος και ο δυτικός θόλος και μέρος του τρούλου. Κατά την επισκευή του, στην οποία σημαντική οικονομική συμμετοχή είχε και ο Παριανός ηγεμόνας της Μολδοβλαχίας Νικόλαος Μαυρογένης, έγιναν για την στερέωσή του πολλές προσθήκες και μέσα και έξω από το ναό, οι οποίες παραμόρφωσαν τελείως την επιβλητική μορφή του, μείωσαν την φωτεινότητά του και η πρόσοψή του πήρε μια ιδιότυπη μορφή, με μια μνημειακή πύλη και τρία αιγαιοπελαγίτικα καμπαναριά.
Το 1959 όμως, ο αείμνηστος καθηγητής και ακαδημαϊκός Αναστάσιος Ορλάνδος άρχισε την αποκατάσταση του ναού στην Ιουστινιάνεια μορφή του και το 1966 τον ολοκλήρωσε.

Πεταλούδες (www.parosbutterflies.gr)

Τέσσερα χιλιόμετρα νοτιοδυτικά της Παροικίας, βρίσκεται η κοιλάδα με τις πεταλούδες. Πρόκειται για ένα βιότοπο με μία μικρή πηγή, που καλύπτεται από πυκνή βλάστηση. Κυπαρίσσια, πλατάνια, πικροδάφνες, χαρουπιές και οπωροφόρα δέντρα. Ο χώρος αυτός είναι ιδανικός για την πεταλούδα Tiger moth. Μία καφε-κίτρινη πεταλούδα με λίγο μαύρο και λευκό και δύο πορτοκαλοκόκκινα πίσω φτερά, που φαίνονται όταν πετάει.
Οι πεταλούδες μαζεύονται στη συγκεκριμένη περιοχή τον Ιούνιο και “εξαφανίζονται” τον Αύγουστο. Αυτό γιατί, το Σεπτέμβριο τα θηλυκά αναζητούν θαμνώδεις περιοχές όπου εναποθέτουν τα αυγά τους και μετά πεθαίνουν. Οι κάμπιες βγαίνουν από τα αυγά τον Οκτώβριο και μεταμορφώνονται σε πεταλούδες τον Μάιο. Από τον Ιούνιο, οι πεταλούδες έρχονται και πάλι στην κοιλάδα και μένουν προσκολλημένες και σχεδόν ακίνητες πάνω στα δέντρα έως τον Αύγουστο που ζευγαρώνουν.

Οι επισκέπτες μπορούν ν’ απολαύσουν την ομορφιά τους, θα πρέπει όμως να είναι προσεκτικοί, να μην κάνουν θόρυβο γιατί πανικοβάλλεται ο πληθυσμός και παράλληλα καταναλώνει αποθηκευμένη ενέργεια που προορίζεται για το ταξίδι του το Φθινόπωρο και την αναπαραγωγή του.

Πάρκο Πάρου

Στον κόλπο που βρίσκεται το μοναστήρι του Αϊ Γιάννη Δέτη απέναντι από την Νάουσα, αλλά και στην ευρύτερη περιοχή, δημιουργήθηκε το Περιβαλλοντικό – Πολιτιστικό Πάρκο Πάρου. Πρόκειται για ένα θεματικό πάρκο πάνω σε μια χερσόνησο 800 στρεμμάτων, με ιδιαίτερο γεωλογικό και ιστορικό ενδιαφέρον. Πρωτοπόρο στο είδος του στις Κυκλάδες, λειτουργεί κυρίως με εθελοντές και σ’ αυτό λαμβάνουν χώρα κάθε είδους εκδηλώσεις.
Συγκεκριμένα στο Πάρκο μπορείτε να απολαύσετε την ομορφιά και την ηρεμία της φύσης της Πάρου, κάνοντας μια βόλτα στα μονοπάτια της περιοχής όλο το χρόνο, κάθε εποχή.
Μπορείτε να παρακολουθήσετε παραστάσεις στο αμφιθέατρο με φόντο την ανατολή του φεγγαριού ή συναυλίες, παρουσιάσεις βιβλίων κ.λπ. που διοργανώνονται τους καλοκαιρινούς μήνες.

Να κολυμπήσετε σε ένα από τα τέσσερα πανέμορφα κολπάκια του Πάρκου, με τα γαλαζοπράσινα νερά. Η μία από τις τέσσερις παραλίες είναι με ξαπλώστρες και ομπρέλες, οι άλλες τρεις είναι “ελεύθερες”.
Στο κυλικείο μπορείτε ν’ απολαύσετε τον καφέ σας, χυμούς, γλυκά, σαλάτες & διάφορα σνακ. Ένα ποτήρι κρασί, μια μπύρα ή ακόμα καλύτερα ένα ποτηράκι σούμα θα σας χαλαρώσουν. Και όσοι αγαπούν τα θαλάσσια σπορ, μπορούν επίσης να τα απολαύσουν.
Στην περιοχή αυτή, είναι το μεταβυζαντινό μοναστήρι του Αϊ-Γιάννη, εγκαταστάσεις των Ρώσων στα Ορλωφικά και το μεγάλο καρνάγιο του 20ου αιώνα.
Το Περιβαλλοντικό και Πολιτιστικό Πάρκο Πάρου εφαρμόζει ένα σχέδιο έργων και δράσεων πράσινης ανάπτυξης για την προστασία και ανάδειξη του πολιτισμού και της φύσης της περιοχής.
Στο Πάρκο οργανώνεται ένα ετήσιο Φεστιβάλ από τον Ιούνιο έως τον Οκτώβριο, με ποικίλες ποιοτικές εκδηλώσεις μουσικής, θεάτρου, χορού και λόγου, αλλά και δράσεις περιβαλλοντικές και αθλητικές.
Το Πάρκο ανήκει στον Δήμο Πάρου, διοικείται από Δημοτική Ανώνυμη Εταιρεία και στηρίζεται στις χορηγίες και στην εθελοντική προσφορά.